PHÍ BIM: CÔNG SỨC VÀ LỢI ÍCH CÓ CÂN BẰNG?
Cần nhìn lại cơ sở tính chi phí BIM để người tạo ra dữ liệu được trả công hợp lý, còn dự án nhận được hiệu quả thực chất.
Áp dụng BIM thường khiến tư vấn thiết kế phải làm nhiều việc hơn ngay từ đầu: chuẩn hóa mô hình, bổ sung thông tin, phối hợp bộ môn và kiểm soát chất lượng dữ liệu. Thành quả ấy tiếp tục được khai thác trong thi công và vận hành.
Nếu công việc tăng mà ngân sách không tương xứng, sẽ xuất hiện tình trạng: MỘT BÊN GÁNH THÊM VIỆC, NHIỀU BÊN HƯỞNG LỢI.
ĐỊNH MỨC ĐÃ CÓ, NHƯNG CẦN HIỂU ĐÚNG
Theo Phụ lục VIII của Thông tư 38/2026/TT-BXD, chi phí bổ sung áp dụng BIM được xác định bằng dự toán, với mức trần chung không vượt quá 50% tổng chi phí thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt. Một số công việc có trần riêng: 15% đối với lập báo cáo nghiên cứu khả thi, báo cáo kinh tế – kỹ thuật, thiết kế FEED; 20% đối với các trường hợp thiết kế sau phê duyệt được quy định. Đây là GIỚI HẠN CHI PHÍ, không phải tỷ lệ tự động được hưởng.
Tuy nhiên, phần quy định này chưa trình bày dữ liệu khảo sát hay cách kiểm chứng thực tiễn để người đọc thấy vì sao những mức trần ấy phù hợp với các yêu cầu BIM khác nhau. Nó cũng chưa trực tiếp liên kết các tỷ lệ với hiệu quả mà BIM mang lại cho dự án.
NẾU CHỈ TÍNH CÔNG DỰNG 3D, NHẬP DỮ LIỆU THÌ CHƯA ĐỦ
Có thể hình dung một cách tính: ước lượng công dựng mô hình, công nhập thêm thông tin rồi quy đổi thành phần chi phí bổ sung. Đây là giả thuyết về cách tiếp cận, không phải kết luận về cách cơ quan ban hành xây dựng định mức.
Nhưng nếu áp dụng theo cách đó, chúng ta mới tính được công sản xuất dữ liệu, chưa đánh giá được dữ liệu ấy phục vụ việc gì và tạo ra hiệu quả ra sao.
Một mô hình mất nhiều công nhưng không hỗ trợ được quyết định của dự án vẫn có thể ít giá trị sử dụng. Ngược lại, một bộ dữ liệu gọn, đúng và được phối hợp tốt có thể giúp phát hiện vấn đề quan trọng trước khi ra công trường.
Công vẽ và công nhập là đầu vào cần tính. Nhưng lấy riêng chúng để đại diện cho toàn bộ chi phí BIM là thiếu cơ sở thực tiễn về quy trình, trách nhiệm và yêu cầu sử dụng.
CẦN NỐI CHI PHÍ VỚI MỤC TIÊU VÀ KẾT QUẢ
Muốn tính hợp lý, trước hết phải trả lời: BIM phục vụ mục tiêu nào? Cần thông tin gì? Ai tạo, ai kiểm tra, ai cập nhật? Bàn giao gì và nghiệm thu bằng tiêu chí nào?
Từ đó mới xác định nguồn lực và dự toán công việc, đồng thời theo dõi hiệu quả như giảm sửa đổi, giảm xử lý xung đột tại hiện trường, hỗ trợ kiểm soát khối lượng hay đáp ứng nhu cầu bảo trì.
Hiệu quả là căn cứ để quyết định đầu tư và đánh giá việc áp dụng BIM. Phạm vi công việc, nguồn lực và trách nhiệm là căn cứ để trả phí cho từng bên. Hai phần này cần được liên kết rõ.
Tư vấn thiết kế cũng không thể làm thay toàn bộ vòng đời: nhà thầu phải cập nhật thông tin thi công, hoàn công; đơn vị vận hành phải xác định và duy trì dữ liệu quản lý tài sản.
BIM muốn công bằng và hiệu quả phải bắt đầu từ GIAO VIỆC RÕ – TRẢ PHÍ ĐÚNG – ĐO ĐƯỢC KẾT QUẢ.
Cùng trao đổi để chi phí BIM phản ánh đúng công sức và giá trị sử dụng, bạn nhé.
Cần tư vấn thêm?
Cô Loan hỗ trợ ghi danh, chọn khóa học phù hợp và giải đáp thông tin học tập.